21 sep Hoe beleggen bij stijgende rente
Wie de financiële actualiteit volgt, hoort het de laatste maanden steeds vaker: de rente stijgt opnieuw. Centrale banken trekken hun beleidsrente op in de strijd tegen de inflatie, terwijl ook de rente op langlopende staatsobligaties duidelijk hoger noteert.
Voor beleggers is die evolutie bijzonder relevant. Rente is in zekere zin de prijs van geld en vormt een van de belangrijkste waarderingsankers op de financiële markten. Veranderingen in de rente werken door in de waardering van haast alle financiële activa.
Maar wat bedoelen we precies wanneer we zeggen dat “de rente stijgt”? En betekent een hogere rente automatisch slecht nieuws voor uw portefeuille? Het antwoord is genuanceerder dan het op het eerste gezicht lijkt.
Beleidsrente versus marktrente
Om de impact op een beleggingsportefeuille te begrijpen, moeten we eerst een onderscheid maken tussen beleidsrente en marktrente.
De beleidsrente wordt bepaald door de centrale bank. In de eurozone is dat de Europese Centrale Bank (ECB). Wanneer de inflatie te hoog oploopt, kan de ECB haar beleidsrente verhogen. Lenen wordt daardoor duurder voor gezinnen en ondernemingen, terwijl sparen aantrekkelijker wordt. Dat zet doorgaans een rem op consumptie en investeringen en vermindert zo de vraag in de economie.
In augustus bedroeg de inflatie in de eurozone 3,2% op jaarbasis, duidelijk boven de doelstelling van 2%. De ECB reageerde daarop met een verhoging van haar beleidsrente. Dezelfde situatie doet zich voor in de VS.
De marktrente komt tot stand op de financiële markten, via het samenspel van vraag en aanbod. Een bekend voorbeeld is het rendement op staatsobligaties met een looptijd van tien jaar. Wanneer veel beleggers staatsobligaties willen kopen, stijgt de prijs ervan en daalt het rendement. Omgekeerd kan een groter aanbod van nieuwe obligaties — bijvoorbeeld omdat overheden meer kapitaal moeten ophalen om oplopende begrotingstekorten en staatsschulden te financieren — opwaartse druk uitoefenen op de rente.
Die beweging is vandaag duidelijk zichtbaar. De Europese en Amerikaanse tienjaarsrentes liggen aanzienlijk hoger dan een jaar geleden. Zo is de Amerikaanse tienjaarsrente op één jaar tijd gestegen van ongeveer 4% naar 5%. De omvangrijke financieringsbehoefte van overheden speelt daarbij een belangrijke rol.
Tegelijk neemt ook vanuit de private sector de vraag naar kapitaal toe. De enorme investeringen in artificiële intelligentie, datacenters en de bijbehorende energie-infrastructuur vergen honderden miljarden aan bijkomende financiering. Overheden en ondernemingen doen daardoor tegelijkertijd een groter beroep op de kapitaalmarkt. Wanneer de vraag naar kapitaal toeneemt zonder een even grote stijging van het beschikbare spaargeld, kan ook dat bijdragen aan een hogere marktrente.
Beleidsrente en marktrente zijn nauw met elkaar verbonden, maar bewegen niet noodzakelijk gelijktijdig of in dezelfde mate.
Dat lijkt op het eerste gezicht een technisch verhaal over centrale banken en obligatiemarkten. Voor een belegger zijn de gevolgen echter zeer concreet. Een hogere rente verandert immers de prijs die we vandaag bereid zijn te betalen voor toekomstige inkomsten.
En precies daar ontstaat de link met uw beleggingsportefeuille.
Voor obligaties geldt een belangrijke basisregel: Als de marktrente stijgt, daalt de koers van bestaande obligaties.
Stel dat u een obligatie bezit die jaarlijks 2% rente betaalt. Wanneer nieuwe vergelijkbare obligaties plots 4% bieden, zal niemand voor uw obligatie dezelfde prijs willen betalen. De koers moet dalen totdat het verwachte rendement opnieuw aantrekkelijk genoeg is.
Hoe langer de resterende looptijd van een obligatie, hoe groter doorgaans die gevoeligheid. Een obligatie die over één jaar wordt terugbetaald, reageert veel minder sterk op een rentestijging dan een obligatie met nog tien jaar looptijd.
Maar er is ook een positieve kant. Een rentestijging betekent dat nieuwe obligaties tegen hogere rendementen kunnen worden gekocht. Voor beleggers die coupons en vervallen obligaties kunnen herbeleggen, wordt het toekomstige rendementsvooruitzicht dus interessanter.
Voor aandelen speelt de rentestand eveneens een belangrijke rol, al is het verband minder rechtstreeks dan bij obligaties.
De waarde van een onderneming wordt mede bepaald door de winsten en kasstromen die zij in de toekomst kan realiseren. Om te bepalen wat die toekomstige inkomsten vandaag waard zijn, worden ze verdisconteerd. Wanneer de marktrente stijgt, stijgt doorgaans ook de gebruikte discontovoet en neemt de huidige waarde van toekomstige kasstromen af.
Dat effect is niet voor alle aandelen even groot. Vooral groeibedrijven, waarvan een belangrijk deel van de verwachte winst pas verder in de toekomst wordt gerealiseerd, zijn doorgaans gevoeliger voor een hogere rente. Dat verklaart waarom bijvoorbeeld technologie- en andere sterk gewaardeerde groeiaandelen soms scherp kunnen reageren op veranderingen in de langetermijnrente.
Daarnaast heeft een hogere rente ook een meer directe impact op de bedrijfsvoering. Ondernemingen die nieuwe schulden aangaan of bestaande schulden moeten herfinancieren, worden geconfronteerd met hogere financieringskosten. Bedrijven met een hoge schuldgraad zijn daardoor doorgaans kwetsbaarder dan ondernemingen met een sterke balans en beperkte schuldenlast.
Toch betekent een stijgende rente niet automatisch dalende aandelenkoersen. Minstens even belangrijk is de reden waarom de rente stijgt. Wanneer hogere rentes samengaan met een sterke economie en stijgende bedrijfswinsten, kunnen aandelenmarkten goed blijven presteren. Een rentestijging die vooral het gevolg is van hardnekkige inflatie, terwijl tegelijkertijd de economische groei en bedrijfswinsten onder druk komen, vormt een veel moeilijkere combinatie.
Dat helpt ook verklaren waarom de aandelenmarkten dit jaar opvallend robuust blijven, ondanks de stijgende rente. Sterke bedrijfswinsten tijdens de eerste jaarhelft bieden voorlopig voldoende tegengewicht aan de hogere rente en ondersteunen de aandelenkoersen.
Ook wisselkoersen reageren op renteverschillen. Wanneer Amerikaanse rentevoeten bijvoorbeeld sterker stijgen dan Europese, kunnen dollarbeleggingen aantrekkelijker worden voor internationale beleggers en kan dat de dollar ondersteunen.
Rente is echter slechts één factor. Ook economische groei, inflatieverwachtingen, begrotingsbeleid, geopolitiek en vertrouwen spelen mee. Wisselkoersen voorspellen uitsluitend op basis van renteontwikkelingen blijft daarom bijzonder moeilijk.
Voor geld op een spaarrekening is een hogere rente in principe goed nieuws, al verdient die boodschap enige nuance.
Wanneer de beleids- en marktrente stijgen, ontstaat voor banken ruimte om hogere vergoedingen te bieden op spaar- en termijnrekeningen. Die hogere marktrente wordt echter niet noodzakelijk volledig of onmiddellijk doorgerekend aan de spaarder. Banken bepalen immers zelf hun commerciële tarieven, waardoor de spaarrente doorgaans met enige vertraging reageert.
Bovendien is voor een spaarder niet alleen de nominale rente van belang, maar vooral wat daarvan overblijft na inflatie: de reële rente. Ontvangt u bijvoorbeeld 2,5% spaarrente terwijl de inflatie 3,5% bedraagt, dan groeit uw spaargeld wel in euro’s, maar neemt de koopkracht ervan nog steeds af. In dit vereenvoudigde voorbeeld bedraagt de reële rente ongeveer ‑1%.
Dat onderscheid is vooral belangrijk wanneer de rente stijgt als reactie op hogere inflatie. Een hogere spaarrente betekent dan niet automatisch dat de spaarder erop vooruitgaat. De essentiële vraag is of de vergoeding op het spaargeld voldoende stijgt om het verlies aan koopkracht door inflatie te compenseren.
Wat betekent een omgeving van stijgende rente nu concreet voor de belegger? De terugkeer van hogere rentes is niet noodzakelijk slecht nieuws. Ze verandert wel de omstandigheden waarin een portefeuille moet renderen en maakt het zinvol om stil te staan bij de rentegevoeligheid ervan.
Bij obligaties kan het interessant zijn voldoende spreiding over looptijden te behouden. Kortere looptijden reageren doorgaans minder sterk op stijgende rente, terwijl hogere rendementen geleidelijk opnieuw kunnen worden vastgelegd wanneer obligaties vervallen.
Bij aandelen wordt kwaliteit belangrijker. Ondernemingen met gezonde balansen, sterke kasstromen en voldoende prijszettingsmacht zijn doorgaans beter geplaatst om hogere financieringskosten en inflatie op te vangen. Ook hier blijft spreiding over sectoren, regio’s en beleggingsstijlen essentieel.
Misschien is de belangrijkste vaststelling wel dat spreiding opnieuw meer betekenis krijgt. Jarenlang boden obligaties en liquiditeiten nauwelijks rendement, waardoor beleggers sterk aangewezen waren op risicovollere activa. Bij hogere renteniveaus kunnen obligaties en liquiditeiten opnieuw een betekenisvolle bijdrage leveren aan het verwachte rendement van een portefeuille. Een evenwichtige combinatie van aandelen, obligaties en liquiditeiten kan daardoor opnieuw verschillende bronnen van rendement combineren en de afhankelijkheid van één enkel economisch scenario verkleinen.
Ten slotte blijft het gevaarlijk om een portefeuille volledig af te stemmen op één verwachting over de toekomstige rente. Niemand weet met zekerheid hoe snel de inflatie verder zal evolueren, hoe centrale banken daarop zullen reageren of waar de langetermijnrente binnen een jaar zal staan.
Een goede portefeuille hoeft de rente van morgen niet te voorspellen. Ze moet bestand zijn tegen verschillende mogelijke renteontwikkelingen.
Disclaimer: bovenstaande informatie is geen aanbod noch een uitnodiging om effecten of een ander beleggingsproduct te kopen of verkopen of om deel te nemen in een handelsstrategie noch het verlenen van een beleggingsdienst in de zin van de wet van 2 augustus 2002 of het verlenen van een onderzoeksdienst in de zin van het MiFID KB van 19 december 2017. Hoewel de inhoud van deze website met de meeste zorg is samengesteld en is gebaseerd op betrouwbare informatiebronnen, wordt er geen enkele uitdrukkelijke of impliciete garantie of verklaring gegeven omtrent de juistheid of volledigheid van de informatie. De door ons verstrekte informatie kan zonder voorafgaande kennisgeving worden gewijzigd. Het gebruik van de informatie op deze website is op eigen risico. Het is niet toegestaan deze website te vermenigvuldigen, reproduceren, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, zonder de voorafgaande uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van Capital Plan Invest B.V. De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Deze informatie is niet bestemd voor US Persons als gedefinieerd in Rule 902 van Regulation S van de United States Securities Act of 1933, en mag niet gebruikt worden voor het werven van investeringen of inschrijven op effecten in landen waar dit niet is toegestaan door de lokale toezichthouder of wet- en regelgeving. Op deze disclaimer is Belgisch recht van toepassing.
Disclaimer: bovenstaande informatie is geen aanbod noch een uitnodiging om effecten of een ander beleggingsproduct te kopen of verkopen of om deel te nemen in een handelsstrategie noch het verlenen van een beleggingsdienst in de zin van de wet van 2 augustus 2002 of het verlenen van een onderzoeksdienst in de zin van het MiFID KB van 19 december 2017. Hoewel de inhoud van deze website met de meeste zorg is samengesteld en is gebaseerd op betrouwbare informatiebronnen, wordt er geen enkele uitdrukkelijke of impliciete garantie of verklaring gegeven omtrent de juistheid of volledigheid van de informatie. De door ons verstrekte informatie kan zonder voorafgaande kennisgeving worden gewijzigd. Het gebruik van de informatie op deze website is op eigen risico. Het is niet toegestaan deze website te vermenigvuldigen, reproduceren, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, zonder de voorafgaande uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van Capital Plan Invest B.V. De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Deze informatie is niet bestemd voor US Persons als gedefinieerd in Rule 902 van Regulation S van de United States Securities Act of 1933, en mag niet gebruikt worden voor het werven van investeringen of inschrijven op effecten in landen waar dit niet is toegestaan door de lokale toezichthouder of wet- en regelgeving. Op deze disclaimer is Belgisch recht van toepassing.