27 jul Russische beurs kraakt onder oorlogseconomie
De beurs van Moskou is in enkele maanden tijd veranderd van een toonbeeld van Russische weerbaarheid in een barometer van economische uitputting. Hoge rente, dalende bedrijfswinsten, sancties en Oekraïense aanvallen op de energie-infrastructuur hebben Rusland-beleggers hun laatste restje optimisme ontnomen.
De Russische beurs beleeft een van haar zwaarste periodes sinds de invasie van Oekraïne. De MOEX-index, de belangrijkste in roebel uitgedrukte beursgraadmeter van Moskou, noteert rond 2.180 punten. Dat is ongeveer 20 procent lager dan een jaar geleden en bijna de helft onder de historische piek van 4.293 punten uit oktober 2021.
Vooral sinds het voorjaar is de neergang versneld. Op 22 juni verloor de MOEX-index bijna 5 procent op één dag, de zwaarste terugval sinds september 2022. De beurs sloot vervolgens haar vijftiende verliesweek op rij af – een langere negatieve reeks dan tijdens de financiële crisis van 2008. Begin juli bereikte de index het laagste peil sinds februari 2023. Ondanks enkele tussentijdse herstelbewegingen blijft de markt zwaar onder druk.
De forse rentedaling die er niet kwam
Een belangrijke aanleiding voor de verkoopgolf was het rentebesluit van de Russische centrale bank op 19 juni. Beleggers en bedrijfsleiders hadden op een stevige renteverlaging gerekend, maar gouverneur Elvira Nabiullina beperkte zich tot een verlaging met 25 basispunten, tot 14,25 procent. In juli volgde nog een kleine stap naar 14 procent.
Dat blijft een bijzonder hoog niveau voor een economie die nauwelijks nog groeit. Geld op een deposito of in Russische staatsobligaties levert daardoor een aantrekkelijk rendement op, zonder het bedrijfs- en koersrisico van aandelen. Voor aandelenbeleggers wordt de vergelijking pijnlijk eenvoudig: waarom Russische aandelen kopen als relatief veilige vastrentende beleggingen een dubbelcijferige rente bieden?
Voor bedrijven vormt die rente tegelijk een wurggreep. Kredieten zijn duur, investeringen worden uitgesteld en vooral projectontwikkelaars, industriële ondernemingen en kleinere bedrijven komen in financieringsproblemen. Russische ondernemers dringen al maanden aan op een rente van ongeveer 12 procent, maar de centrale bank vreest dat een te snelle versoepeling de inflatie opnieuw zal aanwakkeren.
Die vrees is niet ongegrond. De Russische inflatie bedroeg in juni opnieuw 6 procent. De centrale bank verhoogde haar inflatieprognose voor 2026 naar 6 à 7 procent, terwijl ze haar groeiverwachting verlaagde tot hoogstens 1 procent. De officiële prognose ligt zelfs rond 0,4 procent.
De oorlog bereikt nu de reële economie
De beursdaling is meer dan een reactie op het rentebeleid. Zij weerspiegelt een fundamenteler probleem: de oorlogseconomie botst stilaan op haar grenzen.
De Russische groei werd de afgelopen jaren kunstmatig hoog gehouden door massale militaire overheidsuitgaven. Wapenfabrieken draaiden op volle capaciteit, de arbeidsmarkt werd uitzonderlijk krap en soldij, schadevergoedingen en defensiecontracten pompten geld in de economie. Maar militaire productie verhoogt niet automatisch de toekomstige productiviteit of de levensstandaard. Een tank die aan het front wordt vernietigd, vormt wel een bijdrage aan het bruto binnenlands product, maar geen renderende investering.
Tegelijk verdringen de militaire uitgaven productieve investeringen. Arbeidskrachten, kapitaal en industriële capaciteit worden naar de defensiesector gezogen, terwijl de civiele economie kampt met dure kredieten, personeelstekorten en zwakke consumptie.
De economie groeide in 2025 nog slechts met ongeveer 1 procent, tegenover 4,9 procent in 2024. In het eerste kwartaal van 2026 kromp ze met 0,2 procent. Het begrotingstekort liep in de eerste vijf maanden al op tot 2,6 procent van het bbp, ruim boven de doelstelling voor het volledige jaar. De centrale bank waarschuwt daarom dat het royale begrotingsbeleid een snellere renteverlaging nagenoeg onmogelijk maakt.
De achilleshiel van de energie-infrastructuur
Daar komen de steeds intensievere Oekraïense droneaanvallen op Russische raffinaderijen, opslagplaatsen en logistieke centra bovenop. Rusland is een van de grootste olieproducenten ter wereld, maar verloor volgens Reuters in juni ongeveer een kwart van zijn benzineproductie tegenover het gemiddelde van juni 2025.
Dat heeft een paradoxale situatie gecreëerd: een olie-exporterend land moet plaatselijk brandstof invoeren en ondervindt bevoorradingsproblemen aan de pomp. Benzineprijzen stijgen, transportkosten lopen op en bedrijven vrezen verdere verstoringen van hun productie.
De aanvallen zijn bovendien psychologisch belangrijk. Ze tonen Russische beleggers dat raffinaderijen, pijpleidingen, luchthavens en logistieke centra niet langer buiten het bereik van de oorlog liggen. Waar de strijd jarenlang als een verre gebeurtenis kon worden voorgesteld, wordt hij nu een direct bedrijfsrisico.
De beurssectoren die het nauwst verbonden zijn met de reële economie kregen dan ook rake klappen. De Russische olieraffinage daalde in mei met 13,5 procent en de metaalproductie met 12,8 procent. Vastgoedontwikkelaars kampen met dure financiering en een slabakkende vraag. Zonder herstel van de winsten dreigen ook dividenden te worden verlaagd – terwijl precies die dividenden een van de weinige overgebleven argumenten voor Russische aandelen vormden.
Sancties blijven doorwerken
Westerse sancties hebben de Russische economie niet in één klap doen instorten. Moskou kon handelsstromen verleggen naar China, India, Turkije en de Golfstaten. Parallelle invoer hielp om westerse machines en onderdelen via omwegen te blijven verkrijgen.
Maar daaruit besluiten dat de sancties mislukt zijn, zou voorbarig zijn. Hun invloed is eerder cumulatief dan spectaculair. Rusland betaalt hogere transport- en transactiekosten, verkoopt olie vaak met korting en heeft moeilijker toegang tot hoogwaardige technologie, reserveonderdelen en buitenlands kapitaal. Ook ondernemingen en banken uit derde landen worden voorzichtiger naarmate het risico op secundaire sancties stijgt.
De sancties verlagen zo geleidelijk de efficiëntie en winstgevendheid van Russische bedrijven. De beurs begint die langzame erosie nu nadrukkelijker in te prijzen.
Geen normale beurs meer
Bij de interpretatie van de cijfers past wel een belangrijke waarschuwing. De beurs van Moskou is sinds 2022 geen normale, vrij toegankelijke kapitaalmarkt meer. Veel buitenlandse beleggers kunnen hun Russische effecten niet verkopen of hun opbrengsten niet naar het buitenland overbrengen. Handel in dollars en euro’s op de beurs werd stopgezet en kapitaalcontroles beperken het verkeer van geld.
De MOEX-index wordt bovendien in roebels berekend. Voor een internationale belegger telt echter de waarde in euro of dollar, waardoor ook de moeilijk meetbare en sterk gereguleerde wisselkoers van de roebel van belang is. Lage handelsvolumes en een markt die hoofdzakelijk door binnenlandse particuliere beleggers en staatsverbonden instellingen wordt gedragen, kunnen koersbewegingen versterken of juist tijdelijk maskeren.
De huidige daling is daarom niet noodzakelijk een zuivere waardering van de volledige Russische economie. Maar ze is wel veelzeggend: zelfs binnen een afgeschermd financieel systeem, waarin buitenlandse verkoopdruk grotendeels is verdwenen, verliezen Russische beleggers het vertrouwen.
De beurs als ongemakkelijke waarheidsmeter
Een duurzaam herstel vereist minstens één van drie ontwikkelingen: een geloofwaardig uitzicht op vrede, een snelle daling van de inflatie en rente, of een overtuigend herstel van de bedrijfswinsten. Geen van die voorwaarden lijkt momenteel vervuld.
Een bestand of vredesakkoord zou waarschijnlijk onmiddellijk een forse beursrally veroorzaken. Russische aandelen zijn historisch goedkoop en een beperkt aantal beleggers zou dan snel op een versoepeling van sancties vooruitlopen. Maar zolang de oorlog voortduurt, blijven zulke koerssprongen vooral speculatieve reacties op geruchten.
De instorting van de Russische beurs betekent niet dat de Russische staat morgen zonder geld valt. Moskou beschikt nog altijd over belastinginkomsten, energie-exporten, binnenlandse financieringsmogelijkheden en de capaciteit om economische offers aan de bevolking op te leggen.
Maar de beurs geeft wel een ander signaal: de kosten van de oorlog worden steeds zichtbaarder en verschuiven van de staatsbegroting naar de balansen van ondernemingen en de portefeuilles van burgers. De Russische oorlogseconomie stort niet plotseling in. Ze wordt langzaam duurder, minder productief en moeilijker financierbaar. Juist die geleidelijke uitputting lijkt de beurs van Moskou nu in te prijzen.
Disclaimer: bovenstaande informatie is geen aanbod noch een uitnodiging om effecten of een ander beleggingsproduct te kopen of verkopen of om deel te nemen in een handelsstrategie noch het verlenen van een beleggingsdienst in de zin van de wet van 2 augustus 2002 of het verlenen van een onderzoeksdienst in de zin van het MiFID KB van 19 december 2017. Hoewel de inhoud van deze website met de meeste zorg is samengesteld en is gebaseerd op betrouwbare informatiebronnen, wordt er geen enkele uitdrukkelijke of impliciete garantie of verklaring gegeven omtrent de juistheid of volledigheid van de informatie. De door ons verstrekte informatie kan zonder voorafgaande kennisgeving worden gewijzigd. Het gebruik van de informatie op deze website is op eigen risico. Het is niet toegestaan deze website te vermenigvuldigen, reproduceren, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, zonder de voorafgaande uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van Capital Plan Invest B.V. De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Deze informatie is niet bestemd voor US Persons als gedefinieerd in Rule 902 van Regulation S van de United States Securities Act of 1933, en mag niet gebruikt worden voor het werven van investeringen of inschrijven op effecten in landen waar dit niet is toegestaan door de lokale toezichthouder of wet- en regelgeving. Op deze disclaimer is Belgisch recht van toepassing.
Disclaimer: bovenstaande informatie is geen aanbod noch een uitnodiging om effecten of een ander beleggingsproduct te kopen of verkopen of om deel te nemen in een handelsstrategie noch het verlenen van een beleggingsdienst in de zin van de wet van 2 augustus 2002 of het verlenen van een onderzoeksdienst in de zin van het MiFID KB van 19 december 2017. Hoewel de inhoud van deze website met de meeste zorg is samengesteld en is gebaseerd op betrouwbare informatiebronnen, wordt er geen enkele uitdrukkelijke of impliciete garantie of verklaring gegeven omtrent de juistheid of volledigheid van de informatie. De door ons verstrekte informatie kan zonder voorafgaande kennisgeving worden gewijzigd. Het gebruik van de informatie op deze website is op eigen risico. Het is niet toegestaan deze website te vermenigvuldigen, reproduceren, distribueren, verspreiden of tegen vergoeding beschikbaar te stellen aan derden, zonder de voorafgaande uitdrukkelijke, schriftelijke, toestemming van Capital Plan Invest B.V. De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Deze informatie is niet bestemd voor US Persons als gedefinieerd in Rule 902 van Regulation S van de United States Securities Act of 1933, en mag niet gebruikt worden voor het werven van investeringen of inschrijven op effecten in landen waar dit niet is toegestaan door de lokale toezichthouder of wet- en regelgeving. Op deze disclaimer is Belgisch recht van toepassing.